09 Νοέ Θέλετε να κοιμάστε καλά; Αποφύγετε τα νέα το βράδυ.

Ο ύπνος δεν είναι απλώς να πάμε να κοιμηθούμε. Είναι μια ενεργή διαδικασία που απαιτεί να πέσει η εγρήγορση του νευρικού συστήματος. Το βράδυ, ο εγκέφαλος αρχίζει να εκκρίνει μελατονίνη, την ορμόνη που σηματοδοτεί το σκοτάδι, ενώ η δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, του «συστήματος συναγερμού» υποχωρεί υπέρ του παρασυμπαθητικού, που προάγει την ηρεμία.

Το να βλέπουμε όμως τα νέα πριν κοιμηθούμε,  λειτουργούν ακριβώς αντίθετα. Οι ειδήσεις, με τις εικόνες πολέμων, κρίσεων, καταστροφών και άλλων δυσάρεστων γεγονότων, ενεργοποιούν την αμυγδαλή, την περιοχή στον εγκέφαλο που ανιχνεύει απειλές. Η αμυγδαλή δεν ξεχωρίζει αν ο κίνδυνος είναι πραγματικός ή αν τον βλέπουμε στην οθόνη. Αντιδρά και ενεργοποιεί τον άξονα του στρες: ο υποθάλαμος στέλνει σήμα στην υπόφυση και αυτή στα επινεφρίδια, που απελευθερώνουν κορτιζόλη και αδρεναλίνη. Η καρδιά επιταχύνει, οι μύες τεντώνονται, η προσοχή οξύνεται. Είναι το τελευταίο που χρειάζεται ο οργανισμός την ώρα που ετοιμάζεται να κοιμηθεί.

Υπάρχει και δεύτερο πρόβλημα: το συναισθηματικό φορτίο. Οι αρνητικές πληροφορίες ενισχύουν τη δραστηριότητα του προμετωπιαίου φλοιού, που αναλαμβάνει να σκεφτεί, να αναλύσει και να προβλέψει. Έτσι ο νους συνεχίζει να «δουλεύει» και μετά το σβήσιμο του φωτός, παράγοντας το λεγόμενο «ρυμουλκούμενο άγχος», τις σκέψεις που κυκλώνουν χωρίς τέλος. Επιπλέον, ό,τι φορτίζεται συναισθηματικά πριν τον ύπνο επεξεργάζεται εντονότερα κατά τον ύπνο REM, με αποτέλεσμα να βλέπουμε ταραγμένα όνειρα και να μην καταφέρνουμε πραγματικά να ξεκουραστούμε.

Σε αυτή την εξίσωση προστίθεται και η οθόνη. Το μπλε φως που εκπέμπουν τα κινητά και οι τηλεοράσεις καταστέλλει την παραγωγή μελατονίνης, μετατοπίζοντας το εσωτερικό μας ρολόι. Ο ατέρμονος κύλιση ειδήσεων (doomscrolling) προσθέτει και την ανάγκη για συνεχή πρόσβαση σε νέα ερεθίσματα, ενεργοποιώντας το σύστημα ανταμοιβής με δόσεις ντοπαμίνης που κρατούν τον εγκέφαλο σε εγρήγορση.

Τι μπορούμε να κάνουμε; Να βάλουμε ένα «όριο ειδήσεων» δύο ωρών πριν τον ύπνο και να αντικαταστήσουμε το βραδινό σκρόλινγκ στο κινητό με μια  όπως η ανάγνωση βιβλίου σε χαμηλό φωτισμό, ένα ζεστό ρόφημα, λίγες ήπιες διάτασεις. Έτσι δίνουμε στο σώμα το μήνυμα ότι είναι ασφαλές να χαλαρώσει.

Ο καλός ύπνος δεν ξεκινάει από τη στιγμή που ξαπλώνουμε στο κρεβάτι αλλά από τις ώρες που προηγούνται.